Πριν από λίγες μέρες ο Thom Yorke και ο Ed O’Brien των Radiohead μίλησαν για το πως η μακρόχρονη διαδικασία ηχογράφησης του In Rainbows έφερε το συγκρότημα στα όριά του, αλλά και για το πως η μουσική βιομηχανία συνεχίζει να στραγγαλίζει κάθε προσπάθεια δημιουργίας. Το δεύτερο μισό της δεκαετίας που μόλις έφυγε, έκρυβε υπόγεια ένταση για το σπουδαίο Βρετανικό συγκρότημα. Αλλαγή στην δισκογραφική... πλεύση, σόλο ηχογραφήσεις (The Eraser), αλλά και πιο σκληρή γλώσσσα απέναντι σε όσους «χαλούσαν» το γούστο τους ή τον πλανήτη τριγύρω τους... Σήμερα δηλώνουν πως το άλμπουμ αποτέλεσε γι’ αυτούς πηγή έμπνευσης, η δουλειά που τους ανανέωσε. Είναι ενδιαφέρον όμως να δει κανείς τι μεσολάβησε μέχρι να συμβεί αυτό. Ξέρουμε για τις χρυσές εποχές του OK Computer και του Kid A, αξίζει όμως να μάθουμες και για τις μέρες που οι αντοχές και η συνοχή του γκρουπ δοκιμάστηκε. Και πιάνουμε την ιστορία από το 2006, με το Hail To The Thief του 2003 να αποτελεί μακρινή ανάμνηση...      

Ουράνια Τόξα και Ελευθερία... On Line  

Πρώτος μήνας του 2006 και ο Thom Yorke δεν θέλει να ακούει για δικαιολογίες. Ο Jonny Greenwood του υπενθυμίζει πως από την τελευταία φορά που ήταν όλοι τους Radiohead, πλέον έχει παρεμβληθεί η πατρότητα, έξι ολόκληρα παιδιά, και αυτό είναι λογικό να κοστίζει στην αυτοσυγκέντρωση τους. Στο μεσοδιάστημα υπήρξαν κι άλλοι «εξωτερικοί» παράγοντες αποσταθεροποίησης. Μεγάλες ορχήστρες να φτιάχνουν drum machine θορύβους, ράψιμο κουστουμιών, μπύρες, έρευνες της εφορίας, κίνηση στους δρόμους, το φαινόμενο του θερμοκηπίου, τρέλα... Η μπάντα όμως έπρεπε να πάψει να μιλάει στα κινητά και να ψάχνει δικαιολογίες για να «φύγει από το κτίριο»... Τον Μάρτιο πάντως στο Dead Air Space, το blog των Radiohead, ο Yorke λέει πως «όλοι νοιώθουν λες και είναι παγιδευμένοι για πολύ καιρό». Και αισθάνονται πίεση.  

Δικαιολογίες πάντως για τη μουσική βιομηχανία δεν υπάρχουν. Τον Απρίλιο στο NME ο Yorke αποκαλεί όσους την συνθέτουν ένα «μάτσο καθυστερημένους ηλίθιους», που ψάχνουν για νέα ταλέντα μόνο στο Internet και που αποτελούν το αποκλειστικό γεγονός που οι Arctic Monkeys έχουν κερδίσει τόση δημοσιότητα. Καλεί το mainstream να χαλαρώσει λίγο μήπως και αφήσει να ακουστεί καινούργια μουσική. Ούτε το ραδιόφωνο την «γλυτώνει». «Το Radio 1 δεν παίζει τίποτα γαμημένο της προκοπής»... Οι αναπολήσεις και οι απολογισμοί αρχίζουν να αρέσουν πολύ στον Yorke που με μεγάλη εξολογητική διάθεση δηλώνει τον Ιούνιο στην Observer πως το 2004 το να ήσουν μέλος των Radiohead ήταν βαρετό και είχε πάρει μία περίεργη τροπή. «Όλοι έμοιαζαν περισσότερο υποχρεωμένοι να συνεχίζουν να το κάνουν και όχι επειδή ήθελαν να το κάνουν». Και αυτό που ήθελε να κάνει εδώ και «αιώνες» ο Yorke ήταν να ασχοληθεί με ένα σωρό πράγματα που παιδευόταν μαζί τους για καιρό και που δεν χωρούσαν στην ζώνη των Radiohead. Τον Μάιο στο Dead Air Space εμφανίζεται το λιτό theerasernet.gr. και μετά από δύο μέρες τα fan sites των Radiohead λαμβάνουν μέσω του online shop του γκρουπ (W.A.S.T.E.) το email που ανακοινώνει την πρώτη σόλο δουλειά από οποιοδήποτε μέλος του γκρουπ, αφού δεν «πιάνεται» το soundtrack για το φιλμ Bodysong που σκάρωσε πριν από τρία χρόνια ο Jonny.  

       

«Έγινε με τις πόρτες κλειστές», με περισσότερα beats και ηλεκτρονικά στοιχεία, «χωρίς κανέναν να βλέπει» θα πει ο αναμενόμενα παραγωγός του, Nigel Godrich. «Στο συγκρότημα πάντα ψάχνει τρόπους για να “θάψει” τον εαυτό του. Ως μεγάλος θαυμαστής της φωνής του και των τραγουδιών του, ήθελα να τους δώσω ώθηση. Και επειδή είναι ένας κυρίως ηλεκτρονικός δίσκος, είχα μία πολύ καλή δικαιολογία για να κάνω τη φωνή του στεγνή και δυνατή». Σε δύο τραγούδια, το ομώνυμο και το “Black Swan” ακούγονται samples από ηχογραφήσεις που έχουν κάνει τα άλλα μέλη του γκρουπ, ένα καλό πάτημα για τον Yorke που επιμένει πως δεν θέλει καν να ακούει περί σόλο άλμπουμ, ούτε σχόλια του τύπου πως είναι ένας «προδότης». «Το άλμπουμ έγινε με την ευλογία των υπόλοιπων Radiohead. Και έτσι κι αλλιώς είχε καταντήσει βλακεία που δεν τολμούσα να κάνω κάτι μόνος του μετά από τόσο καιρό. Είμαι σ’ αυτή τη μπάντα λίγο μετά το τέλος του σχολείου...».  



Eκπρόσωπος της καμπάνιας The Big Ask του διεθνούς δικτύου περιβαλλοντικών οργανισμών, Friends of the Earth, ο Yorke αφήνει το The Eraser να διέπεται από τις οικολογικές ανησυχίες του. Βρίσκει πως δεν υπάρχει κάτι πιο τρομακτικό από το να κοιτάς δέντρα που δεν αλλάζουν χρώμα, ενώ θα έπρεπε. Μαζί με τον Jonny θα σπάσουν την δύο χρόνων απουσία από τις ζωντανές εμφανίσεις για να παίξουν την 1η Μαίου headliners στο The Big Ask Live, μία φιλανθρωπικού σκοπού συναυλία στο Κάμπντεν που ήθελε να πιέσει την κυβέρνηση να υιοθετήσει έναν καινούργιο νόμο εναρμονισμένο με τις κλιματικές αλλαγές. Εκεί ήταν και ο Gruff Rhys των Super Furry Animals, η folk τραγουδίστρια Kate Rusby και πάνω από 1000 άτομα που είχαν πληρώσει μέχρι και 150 λίρες στο eBay για ένα εισιτήριο. Ο Yorke θα προσκαλέσει στην συναυλία γραπτώς και τους τρεις ηγέτες των μεγαλύτερων πολιτικών κομμάτων. «Φυσικά δεν έγραψα στον Τόνι αλλά στον Γκόρντον Μπράουν» θα πει, αφού έτσι κι αλλιώς μισεί τον Μπλερ, πιστεύει πως δεν έχει κανένα ενδιαφέρον για το περιβάλλον και γιατί ήταν σφόδρα αντίθετος στον πόλεμο στο Ιράκ. Και ακόμα δεν έχει τελειώσει ο Yorke...



Στην Observer θα πει πως το “Harrowdown Hill” είναι το πιο θυμωμένο τραγούδι που είχε γράψει στη ζωή του. Και δεν έπρεπε ούτε εκείνος, ούτε κάποιος άλλος να σκάψει στο παρασκήνιό του. Όλοι όμως γνωρίζουν πως αναφερόταν στο σημείο όπου βρέθηκε νεκρός ο εμπειρογνώμων David Kelly το 2003, ο βρετανός επιστήμονας που έχασε τη ζωή του όταν αποκαλύφθηκε από την κυβέρνηση πως ήταν η κύρια πηγή μιας επίμαχης ανταπόκρισης του BBC που ανέφερε πως η Βρετανία διόγκωσε τα στοιχεία για το οπλοστάσιο του Σαντάμ Χουσεΐν, πριν από τον πόλεμο εναντίον της Βαγδάτης. Στην καναδική εφημερίδα The Globe and the Mail θα υποστηρίξει πως «Η κυβέρνηση και το Υπουργείο Άμυνας ήταν καθόλα υπεύθυνοι για την δημοσιοποίηση του ονόματός του και τον έφεραν σε μία θέση απίστευτης πίεσης που δεν μπορούσε να διαχειριστεί (...) Ένοιωθα πολύ άβολα τελευταία γι’ αυτό το τραγούδι τελευταία επειδή ήταν μία προσωπική τραγωδία και η οικογένεια του Dr. Kelly ακόμα θρηνούσε. Ένοιωθα όμως εάν δεν το έγραφα θα ήταν χειρότερα»...  



Το άλμπουμ που κυκλοφόρησε στις 10 Ιουλίου και διακατεχόταν από μία διάχυτη νευρικότητα αλλά και ένταση, έφτασε στο νούμερο 3 του βρετανικού τσαρτ και στο 2 του Billboard, ενώ προτάθηκε για το βραβείο Mercury και για το Grammy καλύτερου εναλλακτικού άλμπουμ. Επικίνδυνα ίσως πράγματα... Άλλωστε μία από τις αγαπημένες φράσεις του Yorke εκείνο το διάστημα είναι εκείνη του J G Ballard. «Ο κίνδυνος είναι πως ο καταναλωτισμός θα χρειαστεί κάτι κοντινό στο φασισμό για να συνεχίσει να μεγαλώνει»...  Το συγκρότημα ξεκίνησε περιοδεία τον Μάιο και τον Ιούνιο σε Ευρώπη και Αμερική. Στην συναυλία τους στη Νέα Υόρκη μαθαίνουν πως την παρακολούθησε μία από τις κόρες του Μπους, γεγονός που δεν ήξεραν εάν θα έπρεπε να τους κάνει να κάνει να αισθάνονται τιμή, χαρούμενοι ή δυσαρεστημένοι, να ρωτήσουν εάν είχε πληρώσει εισιτήριο, να μην κατηγορούν την κόρη αντί του πατέρα, να το βουλώσουν και να χαμογελάσουν...

Στα τέλη Αυγούστου γύρισαν στην Ευρώπη συνεχίζοντας να παίζουν sold out συναυλίες σε κατά προτίμηση μικρότερους χώρους, ασχέτως εάν στο Bonnaroo θα παίξουν ένα τεράστιο σετ των 28 τραγουδιών και θα είναι headliners και στα δύο line up του φεστιβάλ V. Στην πραγματικότητα οι Radiohead δοκίμαζαν επάνω στη σκηνή το νέο τους υλικό, αλλά κυρίως ξανακέρδιζαν πίσω την αυτοπεποίθηση που είχαν χάσει στις Hail to the Thief μέρες –το έχει παραδεχθεί ο Ed στο καναδικό ραδιοφωνικό show Stromb. Έχοντας περάσει πολύ χρόνο ανάμεσα σε διόλου λειτουργικά sessions που δεν κατέληγαν κάπου, αυτό το break τους βοήθησε να αυτοσυγκεντρωθούν και πάλι. Μπαίνοντας στο στούντιο τον Σεπτέμβριο, ήδη ο κόσμος είχε ακούσει 10 νέα τραγούδια, τα “Bangers ‘n’ Mash”, “Open Pick”, “15 Step”, “4 Minute Warning”, “Spooks”, “Bodysnatchers”, “Go Slowly”, “Videotape”, “Down Is The New Up” και “All I Need”. Στα μέσα Οκτωβρίου μία χιουμοριστική... «φωτογραφία» του... Nigel Godrich στο Dead Air Space επιβεβαιώνει πως ο γνώριμος παραγωγός τους είχε επιστρέψει στη θέση του, με τον Yorke να σχολιάζει πως «έχουμε αρχίσει να δουλεύουμε σωστά τώρα. Καταλήγουμε κάπου, νομίζω. Επιτέλους».

Η συνειδητή επιλογή που πήραν τα τέλη του 2005 να δοκιμάσουν μία αλλαγή πλεύσης στο θέμα του παραγωγού, επειδή αισθάνονταν πολύ «άνετα» με τον Godrich και έπρεπε να προκαλέσουν τον εαυτό τους, πλέον έχει δώσει την θέση της στην λογική. Ομάδα που κερδίζει και αισθάνεσαι άνετα μέσα σ’ αυτή δεν την αλλάζεις. Ο Mark “Spike” Stent μπορεί να έδωσε την σπίθα για να ξεκινήσει η μηχανή του έβδομου άλμπουμ των Radiohead όπως θα παραδεχθούν οι ίδιοι, ωστόσο υπήρχε μόνο ένας που θα μπορούσε να το βάλει στο δρόμο να τρέξει. Ο Nigel Godrich. Τα sessions θα γίνουν στο Λονδίνο, στην Οξφόρδη και στο Σάμερσετ. Το συγκρότημα δεν έχει πλέον συμβόλαιο ή ένα deadline κυκλοφορίας, ένα γεγονός που τους κάνει να αισθάνονται απελευθερωμένοι, αν και ο Yorke πιστεύει πως νοιώθουν και λίγο σαν την κόμικ φιγούρα του Roadrunner που έχει τελειώσει ο γκρεμός και συνεχίζει να τρέχει. Και μετά κοιτάζει κάτω. Τα νέα δεδομένα συγχρόνως τους τρομάζουν. Όπως και ο νέος ήχος τους. Είναι ένα πιο «τρομακτικό» OK Computer… Όπως δεν ένοιωθε σωστό να κάνει το The Eraser με την EMI ο Yorke, το ίδιο και οι Radiohead δεν ήθελαν να συνεχίσουν στα ίδια Parlophone μονοπάτια. Ο Thom θα πει χαρακτηριστικά «δεν νομίζω προσωπικά πως χρωστάμε κάτι σε οποιονδήποτε». Η ανεξάρτητη διανομή ήταν μία από τις εναλλακτικές λύσεις που δούλευαν στο μυαλό τους. «Θα θέλαμε να ρίξουμε ένα χημικό όπλο στην καρδιά της μουσικής βιομηχανίας. Αλλά όμως δεν το βλέπω και ως μία δική μας ευθύνη»...



Τελικά το είδαν. Την 1η Οκτωβρίου ανακοινώνεται το In Rainbows από το Dead Air Space από τον Jonny. Κυκλοφορεί εννέα μέρες μετά. Είναι διαθέσιμο μέσω του site τους μόνο για download, με το κοινό να καλείται να το κοστολογήσει όσο εκείνο νομίζει. Η απλή «μεταφυσική» κουβέντα που συχνά πυκνά είχαν οι Radiohead για την αξία της μουσικής στην ψηφιακή εποχή, τους έφερε στην on line παραλία. Το αντιμετώπισαν και ως μία ευκαιρία να γευτούν οι οπαδοί τους τη μουσική χωρίς καθοδήγηση από οποιονδήποτε κριτικό ή οδηγό άποψης και γούστου. Το συγκρότημα δεν θα στείλει promo κόπιες και δεν επιλέγει το παραδοσιακό single για να προωθήσει το άλμπουμ. Ο καθένας αυτοσχεδιάζει. Για παράδειγμα στο Σαν Φρανσίσκο ο ραδιοφωνικός σταθμός KITS-FM, Live 105, έχει ολόκληρο το άλμπουμ στο site του και αφήνει τους ακροατές να αποφασίσουν ποια τραγούδια αξίζουν περισσότερο το airplay.

Την πρώτη ημέρα στο site τους καταγράφεται κυκλοφοριακή συμφόρηση, δηλαδή 1.2 εκατομμύρια downloads!!! Ο κόσμος πληκτρολογεί την τιμή που εκείνος θεωρεί πιο λογική. Πολλοί «γράφουν» μηδέν, λαμβάνοντας τα θερμά συγχαρητήρια των οικονομολόγων φίλων τους. Το ένα τρίτο του πρώτου εκατομμύριου αγοραστών «κατέβασε» το In Rainbows πληρώνοντας τίποτα. Πολλοί όμως επέλεξαν να δώσουν πάνω από 20 δολλάρια. Η μέση τιμή ήταν 8. Δηλαδή, κι όμως ο κόσμος πλήρωσε για κάτι που μπορούσε να πάρει δωρεάν... Το online χειροπιαστό πακέτο που πρόσφερε για αγορά το συγκρότημα αποτελούνταν από δύο CD, δύο βινύλια και ένα booklet στην τιμή των 80 δολαρίων. Ο Jonny δηλώνει πως ήθελαν όσο το δυνατόν περισσότεροι να ακούσουν το άλμπουμ άμεσα και on line, αλλά και επιμένει πως με τα βινύλια του πακέτου θέλουν να σπρώξουν τις πωλήσεις των πικάπ. Το download γεγονός θα κλείσει τις πόρτες του στο site στις 10 Δεκεμβρίου, ενώ ανακοινώνεται πως τα παλιά καλά CD και βινύλια του άλμπουμ θα αρχίσουν να διατίθενται στις 31 Δεκεμβρίου από την TBD Records για την Βόρεια Αμερική και την XL Recordings (εταιρεία και του The Eraser) την πρώτη ημέρα του 2008 για τον υπόλοιπο κόσμο. Ο Yorke γράφει στο Dead Air Space πως είναι πραγματικά ενθουσιασμένοι που δούλεψαν με τις δύο εταιρίες. «Τουλάχιστον κανένας σ’ αυτές δεν συμπεριφέρθηκε σαν μπερδεμένος ταύρος σε υαλοπωλείο»... Ένα μουσικό video διάρκεας 52 λεπτών που περιλαμβάνει όλα τα τραγούδια του άλμπουμ, το Scotch Mist-a film with Radiohead in it, γίνεται διαθέσιμο μέσω του YouTube.



Ο αντίκτυπος από τον τρόπο διανομής ξεπερνάει σε φήμη το ίδιο άλμπουμ. Πολλοί είχαν μιλήσει για on line διακίνηση, αλλά δεν είχαν τολμήσει μέχρι τότε. Oasis, Jamiroquai, Nine Inch Nails, Madonna, σκέφτονταν το θέμα αλλά είδαν τους Radiohead να το πραγματοποιούν. Παραγωγοί μιλούν για ένα μοντέλο που θα εμπνεύσει, οι μάνατζερ του γκρουπ και ο Yorke θέλουν να ξεκαθαρίσουν πως δεν «προσφέρουν μια συνταγή στην μουσική βιομηχανία». Αυτό δεν εμποδίζει το Rolling Stone να τον έχει στο εξώφυλλο του γράφοντας πως «το μέλλον ανήκει στους Radiohead – Μπορεί το πιο ριζοσπαστικό συγκρότημα στον κόσμο να σώσει τη μουσική βιομηχανία;». Αν μη τι άλλο πολλοί συνειδητοποιούν πως κανείς δεν θα βγει χαμένος από την τεράστιων διαστάσεων κουβέντα περί της πραγματικής αξίας της μουσικής που φούντωσε με αυτή την κίνηση. Με τις ποικιλότροπες προεκτάσεις της... Ο Prince λίγο καιρό μετά θα προσφέρει τρία εκατομμύρια αντίτυπα από το νέο του άλμπουμ μέσω μίας βρετανικής εφημερίδας. Ο Trent Reznor των Nine Inch Nails καλεί τους θεατές μίας συναυλίας τους να κλέψουν το νέο άλμπουμ τους και να το δώσουν σε όλους τους φίλους τους...



Φυσικά υπήρχε και η μουσική... Ο Jonny παραδέχθηκε πως πέρασε ενάμιση χρόνο διαβάζοντας manual μαθαίνοντας νέα τεχνολογικά μυστικά. Ο Colin άκουγε πολύ hip-hop, White Stripes ενώ όταν έπαιξε το “15th Step” στους κολλητούς του Four Tet, εκείνοι κατενθουσιάστηκαν. Το “Bodysnatchers” είναι το κομμάτι-highlight που φοβόσουν πως δεν ηχογραφήσουν ποτέ ξανά οι Radiohead. Ο ντράμερ Phil Selway θα πει στο ιρλανδέζικο περιοδικό Analogue πως η μεγαλύτερη διαφορά από το Hail To The Thief ήταν πως είχε αυτή η ηχογράφηση είχε διαρκέσει περισσότερο. Ουσιαστικά ήταν μία φυσιολογική αντίδραση αφού για αρκετά στοιχεία του γρήγορα ηχογραφημένου άλμπουμ του 2003 είχαν σκεφτεί πολλές φορές πως θα ήθελαν να τα είχαν κάνει διαφορετικά ή να ξοδέψουν περισσότερο χρόνο πάνω σ’ αυτά.



Το In Rainbows διατηρεί τα σχεδόν αποκλειστικά φτιαγμένα για τα ακουστικά στοιχεία του The Eraser, φτιάχνοντας ένα πιο μακρινό Hail to the Thief, ένα πιο κοντινό Kid A. Ο «ανώνυμος φόβος», αυτός που σε παραλύει καθώς βρίσκεσαι κολλημένος στην κίνηση, και συνειδητοποιείς πως θα έπρεπε να βρίσκεσαι κάπου αλλού, χαρίζει το concept στο άλμπουμ, τους στίχους που φυλάει κοντά του ο Yorke. Μουσικά ακούγεται καλοβαλμένο, το πρώτο άλμπουμ μετά από καιρό που μοιάζει να βρίσκεται σε τόσο καλή «ισορροπία» με τον εαυτό του… Ο Yorke θα πει πως ήθελε πάντα να βρεθεί σε μία ανάλογη κατάσταση όπως ο Tom Waits όταν αποσύρθηκε για αρκετό καιρό και επέστρεψε με τα Swordfishtrombones και Raindogs. Ξεκίνησε ξανά, έκανε τα πάντα από το δικό του στούντιο, στο δικό του χρόνο και έμοιαζε να βρίσκεται σ’ έναν διαφορετικό κόσμο από οτιδήποτε άλλο συνέβαινε. Πίστευε πως οι Radiohead θέλησαν να δημιουργήσουν έναν πιο αισθησιακό άλμπουμ και κυρίως να περιγράψουν ότι τους συγκινεί. Είχαν προχωρήσει σε μία συλλογή των εμπειριών τους...



Πέμπτο νούμερο ένα άλμπουμ για την Βρετανία, το πρώτο στην Αμερική από την εποχή του Kid A που θα ανέβαινε τόσο ψηλά στο chart. To “Nude” θα βρεθεί στο Nο.37 στο Billboard, το πρώτο τους top40 hit από το πάλαι ποτέ “Creep”. Η ΕΜΙ κυκλοφορεί το Radiohead: The Best Of. Από μακριά και «αγαπημένοι»... Τα singles έχουν φτάσει τα πέντε (“Jigsaw Falling Into Place”, “Nude”, “House of Cards”, “Bodysnatchers”, “Reckoner”) και εκείνοι περιοδεύουν σε Βόρεια Αμερική, Ευρώπη και Ιαπωνία, με τον ειδικό, χαμηλής κατανάλωσης LED φωτισμό τους. Στη Βιρτζίνια λόγω της απίστευτης καταιγίδας ο χώρος είναι πλημμυρισμένος, ωστόσο χιλιάδες θαυμαστές που «αχνίζουν» φωνάζουν για περισσότερα encore. Οι σκληρές πρόβες των 70 τραγουδιών που έχουν δουλέψει τους βρίσκει σε φόρμα –δεν αντέχουν το ίδιο τραγούδι στο set list για πάνω από τέσσερα βράδια - και έτοιμους να εκτιμήσουν την αφοσίωση. 75.000 άτομα στο Lollapalloza θα τους «τυφλώσουν» με τις φωτογραφικές μηχανές τους... Και ευτυχώς η εποχή που δεν ένοιωθαν αφοσιωμένοι σε κάτι, με αποτέλεσμα να τα κάνουν όλα λάθος, έχει περάσει...



Πέτρος Αντωνάκης